Colegau arbenigol annibynnol
Adroddiad sector 2024 - 2025
8
Nifer y colegau arbenigol annibynnol Gorffennaf 2025
Llythyron lles a anfonwyd y flwyddyn academaidd ddiwethaf: 0
Llythyron lles a anfonwyd y flwyddyn academaidd hon: 0
Darparwyr mewn categori gweithgarwch dilynol y flwyddyn academaidd hon: 0
Gweithgarwch arolygu a gynhaliwyd eleni
Arolygiad craidd: 1
Arolygiad monitro : 2
Ymweliadau eraill:
2 ymweliad cofrestru cychwynnol
1 ymweliad newidiadau i drefniadau
Cipluniau
Bevan College: Hunanwerthuso
Coleg Elidyr: Cystadlaethau medrau
Coleg Elidyr: Ymagwedd cyfathrebu cyflawn
Coleg Elidyr: Darpariaeth Gymraeg
Coleg Elidyr: Dysgu proffesiynol
Crynodeb
Mae colegau arbenigol annibynnol yn addysgu cymysgedd o ddysgwyr 16 oed a hŷn ledled Cymru, gyda’r dysgwyr yn cael eu hariannu yng Nghymru a Lloegr. Eleni, maent wedi addysgu ychydig dros 200 o ddysgwyr sy’n cael eu hariannu gan Gymru.
Oherwydd diwygiadau i anghenion dysgu ychwanegol (ADY), mae ariannu’r lleoliadau hyn i ddysgwyr o Gymru yn symud o Lywodraeth Cymru i awdurdodau lleol. Mae bron pob lleoliad mewn colegau arbenigol annibynnol yn cael eu hariannu gan awdurdodau lleol yng Nghymru neu Loegr, gyda Llywodraeth Cymru yn parhau i ariannu ychydig bach iawn ohonynt. Yn ystod y cyfnod hwn, mae cyfanswm nifer y dysgwyr o Gymru sydd wedi cofrestru mewn colegau arbenigol wedi aros yn weddol gyson.
Nid oes unrhyw un o’r darparwyr hyn mewn categori gweithgarwch dilynol ar hyn o bryd.
Addysgu a dysgu
Darparwyr a arolygwyd
Ar y cyfan, ar draws y tri darparwr a arolygwyd, dangosodd bron bob un o’r dysgwyr agweddau hynod gadarnhaol at ddysgu. Fe wnaethant wrando’n astud, dilyn cyfarwyddiadau a rhyngweithio’n gadarnhaol â’u cymheiriaid. At ei gilydd, roedd bron bob un o’r dysgwyr wedi gwneud cynnydd cadarn tuag at eu targedau unigol a datblygu amrywiaeth o fedrau perthnasol, a wnaeth eu paratoi’n addas ar gyfer eu bywyd yn y dyfodol. Yn nodedig, gwnaethant cynnydd da yn eu medrau cymdeithasol ac annibyniaeth.
Ym mhob un o’r tri choleg, datblygodd staff ddealltwriaeth gadarn o anghenion eu dysgwyr a dyheadau eu dysgwyr at y dyfodol. Fe ddefnyddion nhw’r wybodaeth hon yn addas i gynllunio ar gyfer cynnydd. Yn un o’r colegau, rhoddodd staff gyfleoedd sylweddol i ddysgwyr ddatblygu eu medrau ymhellach mewn lleoliadau go iawn ac yn y gymuned ehangach.
Ar draws y colegau a arolygwyd, cafodd y cwricwlwm ei gryfhau trwy ychwanegu amrywiaeth o weithgareddau difyr yn y gymuned i ddatblygu medrau byw’n annibynnol dysgwyr. Er enghraifft, mewn un coleg, galluogodd profiad gwaith ‘butties on the go’ i ddysgwyr werthu amrywiaeth o fyrbrydau ar draws y parc busnes mae’r coleg wedi’i leoli ynddo.
Fodd bynnag mewn un coleg, nid oedd digon o sylw i sut mae cynnwys pynciau yn cael ei gyflwyno. Er enghraifft, yn rhy aml, roedd dysgwyr yn cwblhau tasgau lefel isel ar bapur, fel torri a gludo, nad oedd yn cefnogi datblygiad cynyddol eu hannibyniaeth, eu medrau na’u dealltwriaeth.
Darparwyr yr ymwelwyd â nhw
Yn y chwe darparwr yr ymwelom ni â nhw, roedd cynlluniau’r cwricwlwm yn cynnwys ffocws addas ar ddatblygu medrau byw’n annibynnol ac, yn gyffredinol, roedd staff yn cysylltu hyn yn briodol â chyrchfan arfaethedig pob dysgwr.
Skills Competitions at Coleg Elidyr
Through their participation in local, national and UK-wide skills competitions, learners benefit from the experience of applying their skills in authentic contexts under pressure. These opportunities are across a range of sectors including hospitality, retail, performing arts, horticulture, health, carpentry and animal care. Learners develop confidence and resilience particularly well. The college has built strong relationships with local businesses, which allow learners to practise and learn specific skills that they use both in the workplace and in their everyday lives.
Lles, gofal, cymorth ac arweiniad
Darparwyr a arolygwyd
Yn yr holl golegau a arolygwyd, datblygodd staff berthnasoedd hynod gadarnhaol a pharchus â dysgwyr, ar sail dealltwriaeth gadarn o’u hanghenion. Roeddent yn fodelau cadarnhaol o ymddygiad i ddysgwyr, gan ddangos amynedd a sensitifrwydd yn eu gwaith. Roedd gan bron bob un o’r staff ddisgwyliadau cyson uchel o annibyniaeth dysgwyr.
Mewn un coleg a arolygwyd, roedd systemau cyfathrebu, fel adnoddau symbol neu arwyddo, yn cael eu defnyddio’n anghyson.
Ar draws y colegau a arolygwyd, roedd trefniadau cadarn i gasglu adborth ar brofiadau dysgwyr. O ganlyniad, teimlai dysgwyr bod staff yn gwrando arnynt ac roeddent yn ymddiried mewn staff i ystyried eu llais.
Darparwyr yr ymwelwyd â nhw
Yn yr holl golegau yr ymwelwyd â nhw, roedd trosolwg clir o’u darpariaeth dysgu ychwanegol (DDY), gan gynnwys goruchwyliaeth gan therapyddion a dysgu proffesiynol i staff ar bynciau yn cynnwys bodloni anghenion synhwyraidd.
Ar draws yr holl ddarparwyr yr ymwelwyd â nhw, roedd gan arweinwyr ffocws cadarn ar ddiogelu dysgwyr. Er enghraifft, fe wnaeth un darparwr gydbwyso diogelu yn ofalus â chymryd risgiau cadarnhaol trwy amrywiaeth o weithgareddau ymarferol a diddorol, er enghraifft gwneud bachau cotiau yn yr efail a gofalu am anifeiliaid fferm. Fodd bynnag, mewn un darparwr yr ymwelwyd ag ef, er gwaethaf gwelliannau diweddar, roedd diffyg trylwyredd mewn prosesau recriwtio diogelach.
Total communication approach at Coleg Elidyr
A total communication approach allows individuals with communication difficulties to communicate in the most accessible way to them. As a result, the college has developed a highly inclusive environment where learners can share their views, thoughts and feelings with confidence. For many learners this represents significant progress from their initial starting point.
Staff use a range of sign, symbols and speech in Welsh and English to support learners throughout the day. This approach is highly effective in supporting learners’ understanding, development of skills and communication with others.
The college has placed a strong focus on professional learning to ensure a high-quality communication environment for learners. Further, staff consistently use high quality resources in college, and also within the wider community, to support learners.
Arweinyddiaeth a gwella
Darparwyr a arolygwyd
Ar draws y tri darparwr a arolygwyd, roedd yr holl arweinwyr wedi datblygu gweledigaeth a gwerthoedd clir i’r coleg, gyda dysgwyr yn ganolog iddynt. Roeddent wedi datblygu timau staff ymroddedig a oedd yn cydweithio’n gadarnhaol i fodloni anghenion amrywiol dysgwyr.
Mewn dau goleg, roedd arweinwyr wedi datblygu a gweithredu fframwaith hunanwerthuso yn cwmpasu pob agwedd ar y ddarpariaeth. O ganlyniad, roedd gan arweinwyr ddealltwriaeth gadarn o’u cryfderau a’u meysydd i’w datblygu, ac roeddent wedi pennu targedau gwella ystyrlon. Fodd bynnag, yn y coleg arall, ni wnaeth arweinwyr werthuso effaith mentrau newydd ar ddysgu ac addysgu yn gyson, ac addasu arfer yn amserol.
Nodom gynnig dysgu proffesiynol arbennig o gryf mewn un coleg. Fodd bynnag, mewn un coleg, roedd cyfleoedd dysgu proffesiynol i staff yn gysylltiedig ag addysgu yn benodol wedi bod yn gyfyngedig.
Collaborative professional learning at Coleg Elidyr
The college provides an extensive range of highly relevant professional learning opportunities to upskill the staff team to meet the needs of learners. This includes a suitable focus on teaching and learning as well as meeting the additional needs of learners. Staff benefit from opportunities to observe good practice within the college and when visiting other settings.
Staff collaborate as part of ‘professional learning communities’ to focus on areas of practice that they want to improve. For example, staff recently focused on ways to meaningfully increase their confidence in planning and facilitating physical activities for learners. Staff work together to plan changes and then evaluate the impact. As a result, learners are now more active in their day-to-day lives.
Darparwyr yr ymwelwyd â nhw
Roedd yr holl golegau yr ymwelwyd â nhw wedi datblygu amgylcheddau dysgu cadarnhaol. Roedd gofod ystafelloedd dosbarth ac amgylcheddau awyr agored yn lliwgar, roedd ganddynt adnoddau da ac roeddent yn cyfateb yn dda, ar y cyfan, i anghenion dysgwyr. Fodd bynnag, mewn dau o’r chwe choleg, roedd agweddau ar yr amgylcheddau dysgu yn rhwystro datblygiad annibyniaeth dysgwyr neu’n peri risgiau.
Roedd y chwe darparwr yr ymwelwyd â nhw yn elwa o gymorth a her sefydliad rhieni ehangach. Rhoddodd hyn arweiniad ymarferol ar feysydd fel datblygu polisi, adnoddau dynol a hunanwerthuso. Fodd bynnag, mewn dau goleg, ni wnaeth y cymorth a’r arweiniad hwn adlewyrchu cyd-destun Cymreig y coleg yn gyson na chyfeirio’n briodol at ddeddfwriaeth a chanllawiau Cymru.
Self-evaluation at Bevan College
Leaders successfully make the specific needs and contexts of their learners the focus of improvement work and ensure that all aspects of the work reflect the unique nature and requirements of ALN specialist education.
Leaders’ learning walks and lesson observations recognise the diverse needs of their learners. In evaluating provision, they value the wide range of outcomes and different ways in which their learners make progress. Processes for listening to learners’ views ensure that all learners, including those who face difficulties with communication, are able to contribute to college improvement.
As a result, leaders have an accurate, detailed picture of the college’s educational strengths and areas for development.
Trosolwg o’r argymhellion o arolygiadau ac ymweliadau monitro
O fewn y sector hwn, rydym yn gadael argymhellion ar gyfer ymweliadau monitro ac arolygiadau craidd yn unig. Ar draws yr holl weithgarwch arolygu yn 2024-2025, gadawom gyfanswm o 5 argymhelliad. Gadawyd argymhellion i ddau o’r tri darparwr a arolygwyd.
Rhoddwyd argymhellion i’r ddau ddarparwr yn gysylltiedig â dysgu ac addysgu. Canolbwyntiodd y rhain ar ansawdd targedau dysgwyr a mireinio dulliau o ddarparu gwersi.
Gadawom argymhelliad gydag un darparwr yn gysylltiedig â gofal, cymorth ac arweiniad. Roedd hyn yn ymwneud â chryfhau’r defnydd o ddulliau cyfathrebu, gan gynnwys arwyddo, ar draws y coleg.
Gadawyd o leiaf un argymhelliad i ddau ddarparwr yn gysylltiedig ag arwain a gwella. Roedd y rhain yn ymwneud ag ansawdd yr amgylchedd dysgu a defnyddio deilliannau hunanwerthuso i yrru gwelliannau.